आरवली गावाचा इतिहास
रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील आरवली या गावाला ऐतिहासिक आणि धार्मिक महत्त्व आहे. आरवली गावात गरम पाण्याचे कुंड आणि प्राचीन मंदिरे आहेत, तर जवळच्या संगमेश्वर शहराला छत्रपती संभाजी महाराजांशी संबंधित ऐतिहासिक घटनांमुळे विशेष महत्त्व आहे.
आरवलीचा इतिहास :
धार्मिक महत्त्व: आरवली गावात श्री केदारेश्वराचे आणि आदित्य नारायणाचे जुने मंदिर आहे. कोकणात असलेल्या या गावात गरम पाण्याचे कुंड देखील आहेत, ज्यामुळे त्याला धार्मिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
प्रशासकीय केंद्र: पूर्वी संगमेश्वर तालुक्याची शासकीय कार्यालये आरवली गावात होती. पण 1878 मध्ये आगीमुळे ही कार्यालये जळून खाक झाली, त्यामुळे ती देवरूख येथे हलवण्यात आली.
भौगोलिक स्थान: आरवली हे कोकण रेल्वेवरील एक स्थानक आहे आणि मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गाला लागून आहे.
संगमेश्वरचा इतिहास :
नदी संगम: संगमेश्वर हे सोनवी आणि शास्त्री या दोन नद्यांच्या संगमावर वसलेले आहे, त्यामुळे या गावाला 'संगमेश्वर' असे नाव पडले.
छत्रपती संभाजी महाराज: संगमेश्वरच्या इतिहासातील सर्वात महत्त्वाची घटना म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराजांना येथे अटक करण्यात आली होती. औरंगजेबाच्या सैन्याने त्यांना कसबा-संगमेश्वर येथील सरदेसाई वाड्यातून पकडले होते. ही घटना मराठा साम्राज्याच्या दृष्टीने एक दुर्दैवी प्रसंग मानली जाते.
मराठा सत्ता: छत्रपती शिवाजी महाराजांनी या परिसरात विजापूरच्या आदिलशाही सरदारांचा पराभव करून मराठा सत्तेची स्थापना केली होती. त्यामुळे हा भाग मराठा साम्राज्याचाच एक भाग होता.
कर्णेश्वर मंदिर: संगमेश्वरजवळ कर्णेश्वर नावाचे एक प्राचीन शिवमंदिर आहे, जे सुमारे १६०० वर्षांपूर्वी कोल्हापूरच्या कर्णाने बांधले होते असे मानले जाते. हे मंदिर हेमाडपंती स्थापत्यशैलीचा उत्कृष्ट नमुना आहे.
आरवलीचा इतिहास :
धार्मिक महत्त्व: आरवली गावात श्री केदारेश्वराचे आणि आदित्य नारायणाचे जुने मंदिर आहे. कोकणात असलेल्या या गावात गरम पाण्याचे कुंड देखील आहेत, ज्यामुळे त्याला धार्मिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
प्रशासकीय केंद्र: पूर्वी संगमेश्वर तालुक्याची शासकीय कार्यालये आरवली गावात होती. पण 1878 मध्ये आगीमुळे ही कार्यालये जळून खाक झाली, त्यामुळे ती देवरूख येथे हलवण्यात आली.
भौगोलिक स्थान: आरवली हे कोकण रेल्वेवरील एक स्थानक आहे आणि मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गाला लागून आहे.
संगमेश्वरचा इतिहास :
नदी संगम: संगमेश्वर हे सोनवी आणि शास्त्री या दोन नद्यांच्या संगमावर वसलेले आहे, त्यामुळे या गावाला 'संगमेश्वर' असे नाव पडले.
छत्रपती संभाजी महाराज: संगमेश्वरच्या इतिहासातील सर्वात महत्त्वाची घटना म्हणजे छत्रपती संभाजी महाराजांना येथे अटक करण्यात आली होती. औरंगजेबाच्या सैन्याने त्यांना कसबा-संगमेश्वर येथील सरदेसाई वाड्यातून पकडले होते. ही घटना मराठा साम्राज्याच्या दृष्टीने एक दुर्दैवी प्रसंग मानली जाते.
मराठा सत्ता: छत्रपती शिवाजी महाराजांनी या परिसरात विजापूरच्या आदिलशाही सरदारांचा पराभव करून मराठा सत्तेची स्थापना केली होती. त्यामुळे हा भाग मराठा साम्राज्याचाच एक भाग होता.
कर्णेश्वर मंदिर: संगमेश्वरजवळ कर्णेश्वर नावाचे एक प्राचीन शिवमंदिर आहे, जे सुमारे १६०० वर्षांपूर्वी कोल्हापूरच्या कर्णाने बांधले होते असे मानले जाते. हे मंदिर हेमाडपंती स्थापत्यशैलीचा उत्कृष्ट नमुना आहे.
